27.09.2018

Ta’lim jarayonida qo‘llaniladigan interfaol usullar asosiy maqsadga yo‘naltirilgan bo‘ladi, bular: o‘rganishda bolaning faolligi, kattalar va tengdoshlari bilan muloqot qilishi; darsda yangi so‘z va iboralarni mazmunini tushunib, eslab qolishga, suhbat davomida qo‘llashga harakat qilishdir.

Ona tili darslarida o‘quvchilarga «so‘z turkumlari» bo‘limi asosida tilga oid dastlabki bilimlar beriladi. Asosan grammatik tushunchalarni amaliy o‘rgatishga e’tibor qaratiladi. Bunda interfaol o‘qitish jarayonidan foydalanish kerak.

Metod va vositalar qancha xilma-xil bo‘lsa, o‘qituvchining o‘quvchilar bilan norasmiy muloqotga kirishish imkoniyati ham shuncha katta bo‘ladi.

Quyida  men o‘z pedagogik faoliyatim davomida qo‘llab kelgan ayrim interfaol metodlardan namunalar keltiraman.

 «O‘z manzilingni top» o‘yini

O‘tilgan mavzularni mustahkamlash maqsadida o‘quvchilarga shaxs-narsa nomini, uning harakatini, belgisini, sanog‘ini bildirgan so‘zlar yozilgan tarqatmalar tarqatiladi. Sinf o‘quvchilaridan 4ta o‘quvchi chiqarilib, ularning qo‘liga :

1- o‘quvchi shaxs va narsaning  nomi, 2- o‘quvchi shaxs va narsaning harakati, 3- o‘quvchi  shaxs va narsaning belgisi, 4- o‘quvchiga shaxs va narsaning sanog‘i deb yozilgan turli shakllar beriladi. O‘quvchilar qo‘lidagi tarqatmaga yozilgan so‘zning mavzusini topib, avval 1- guruhdagi o‘quvchilar chiqib, orqasiga turib oladilar. So‘ng o‘quvchilar o‘rtasida savol-javob o‘tkaziladi, xatoga yo‘l qo‘ygan o‘quvchi aniqlanadi. Shu holatda keyingi guruhlarda ham takrorlanadi.

O‘qituvchi o‘quvchi ishini kuzatib boradi. O‘quvchilar bilan birgalikda yo‘l qo‘yilgan xatolarni aniqlaydi va bartaraf etadi.

Bu o‘yinda o‘quvchilarni o‘tilgan mavzularni qanday o‘zlashtirishlari aniqlanadi.

«Kim chaqqon?» o‘yini

Bu o‘yinda ham barcha o‘quvchi qatnashadi. Har bir guruhga oldindan oq qog‘ozga narsa va shaxsni nomini, harakatini, belgisini bildirgan so‘zlarning so‘roqlari yozib qo‘yilgan bo‘ladi.

1- guruh: «Qanday?»

2- guruh: «Nima qildi?»

3- guruh: «Nima?» so‘rog‘i yozilgan qog‘oz tarqatiladi.

O‘quvchilar shu qog‘ozga yozadilar. So‘zlar to‘g‘ri va xatosiz yozilgan bo‘lishi kerak. Bunda o‘quvchilarga yozilgan so‘z takror ishlatilmasligi shart. Yozib bo‘lgandan so‘ng guruh sardori taqdimot qilib beradi.

Bu o‘yin ham o‘quvchilarni ziyraklikka, topqirlikka, tez fikrlashga  o‘rgatadi.

«Zinama-zina» o‘yini

1-, 2- sinflar uchun mo‘ljallangan mazkur o‘yin o‘quvchlarni  sanoqni  yaxshi o‘rganish, ortib borish tartibini  tushinib o‘ynashiga yordam beradi.  O‘quvchilarni  uy hayvonlari va yovvoyi hayvonlarni  farqlashga o‘rgatadi. Bir-birlari bilan  do‘stona harakat qilishadi. «Zinama-zina» o‘yini o‘quvchlarni topqirlikka, chaqqonlikka o‘rgatadi. Bu o‘yinda mevalarni, hayvonlarni nomidagi harf soniga qarab, zinalarga  joylashtiriladi. O‘yin guruhlarda o‘tkaziladi. Uy hayvoni, yovvoyi  hayvonlar, mevalar rasmlari stol ustiga qo‘yilgan bo‘ladi. O‘quvchilar shu yerdan olib zinaga joylashtiradilar. 

«Geometrik alifbo» o‘yini

Bu o‘yin uchun geometrik shakllar kerak bo‘ladi. Geometrik shakllar yordamida alifbo hosil qilib olinadi. Geometrik shakllar har xil rangda bo‘ladi. Shakllar tagiga harflar yoziladi. Shu harflar yordamida so‘z tuzadilar. Bu o‘yin ham guruhlarda o‘tkaziladi. O‘quvchilarni geometrik shakllarni bilishi, ranglarni farqlashga o‘rgatadi.  O‘quvchilar  o‘zi topgan maqollar mazmunini tushuntirib beradilar.

  1. Sabrning tagi oltin
  2. Dangasadan hamma bezor.
  3. Qolgan ishga qor yog‘ar.

«Rasmli diktant»

Ona tili fanidan diktant turlaridan 1- sinfdayoq foydalanish mumkin. Diktant o‘quvchilarni eshitib yozish malakalarini rivojlantiradi. «Rasmli diktant» uchun tarqatmalarda turli rasm to‘plami beriladi. O‘quvchilar tarqatmadagi rasmlar nomlarini yozadilar. Har bir o‘quvchiga alohida beriladi. Buning uchun vaqt chegaralangan bo‘ladi. Diktant turida o‘quvchini o‘z fikrini bayon qilish, so‘zlarni to‘g‘ri yozish malakalarini rivojlantiradi.

Yuqorida keltirilgan tafsiyalarim yosh o‘qituvchilarga o‘z kasbiy mahoratlarini oshirib borishida yordam beradi, degan umiddaman.

 

Gulnoraxon AHMADJONOVA,

Farg‘ona viloyati Quva tumanidagi

17- maktabning boshlang‘ich sinf o‘qituvchisi.

Add comment


Security code
Refresh